PAGPAABOT

Dinhi sa akong bintana,

Nagpaluyo ang adlaw sa panganod,

nihiyos ang mga bulak sa buntag,

nipahiyom ang mga bitoon sa langit,

nagpabilin nga hayag ang dalan.

 

Dinhi sa akong bintana,

madungog ang mga litok sa baki

daw nanawag sa ilang kaubanan,

masaba ang huni sa mga langgam,

daw nagkanta sa mga nagsubaw.

 

Dinhi sa akong bintana,

nagsayaw-sayaw ang mga mananap,

nanganta ang mga kuliklik,

nagpaabot sa pagsiga sa adlaw.

 

 

 

TAW’GA

Inig tawag nimo sa akong ngalan

manggimok ang sulod sa akong tiyan,

molahi ang akong panglasa,

mangayabo ang sud-an

nga akong giandam.

 

Inig tawag nimo sa akong ngalan

mopaspas ang lihok sa akong tiil,

bisan tua ko sa kasilyas, nalibang,

nanimaho pa ug di mao,

mokalit ra ako’g gulha sa imong atubangan.

 

Mahimo kaha’ng ako ang motawag

sa imong ngalan?

Mangurog kaha ang imong wa-it,

matarong ba kaha ang imong mga lihok?

 

Suwayan daw nato,

bisan suway-suway ra gud.

 

 

IPHA KUNG KAPILA

Kung masakpan nimo

nga aduna

ko’y kagakos

nga lalaki,

 

sumbaga kausa

ayaw na ika-duha,

ayaw ikatulo

kay magdugo,

samot ika-upat,

hubag na akong wa-it,

kung ika-lima,

wad-an na ko’g panlasa,

ang ika-unom

mura na ka’g nagtanom

ug kinumo

sa akong nawong.

PAG-INUSARA

Sa dihang paghilak

sa langit

human sa dakong

dag-um gahapon,

naghilak usab

ang mga mata

human paglubong

sa lagum

sa niaging ulan.

                       

Makabungol

ang saba

sa ulan,

makabungol

usab

mag-inusara.

ADLAW

Inutlan

ang kusog

nga ginahatag

sa akong amahan—

kung magtrabaho,

daw adlaw:

mosihag inig buntag

apan mosalop inig hapon.

Kung udtong tutok,

mosiga

nga daw

manusok

sa akong panit.

Kung gabii,

mutago,

magpahulay,

apan sa langit,

aduna gihapo’y

mga bitoon

nga nagasidlak.

ANG IKA-DUHANG PANGASAW-ONON

Ali! Diri puyo sa among balay

kay gawas wala na-semento ang kusina,

daghang iti sa manok-pangtari ni Papa,

naglaray duol sa sug-anan nga kahoy.

 

Ali! Aron mahibal-an nimo

nga halos kada adlaw dunay mag-mahjong sa balay,

adlaw sa Dominggo lang ang lak-anan,

murag rest day.

 

Ali! Diri puyo sa among balay

aron mahibal-an nimo

nga tulo mi ka-magsoon

apan lahi-lahi ug inahan.

 

Ali! Aron mahibal-an nimo

nga tanang babayi nga niagi kang Papa,

gisumpaan niya nga pakaslan,

apan tanan wala nadayon.

Bugnaw ang hangin nga nisulod sa akong kwarto

 

Bugnaw ang hangin nga nisulod sa akong kwarto,

murag kadtong nasirad-an ko ni Papa gawas sa balay

kay naglagot na siya’g pinaabot nako.

 

Nitawag ko usa ko nisakay sa bus pauli,

giingnan nako siya nga dili sirad-an,

pero wala siya nitingog, abi nako nagtando lang siya.

 

Gipukaw nako siya ug tuktok

apan wala gihapon ko niya giabrihan.

 

Karon sa akong kwarto,

bugnaw ang hangin nga nisulod

murag kadtong nakatulog ko

sa kilid sa iyang lubnganan.

 

ANG AKONG BALAY-BALAY

Nagtukod siya ug upat ka haligi

gamit ang kahoy sa madre de cacao,

gihikot ang sako nga daghang buslot

aron himoon kaning atop.

 

Wala lansangi ang bungbong

kay basin kuno masangit ko

sa talinis nga tumoy niini,

matetano pa daw nuon ko.

 

Gihiktan niya tanang kahoy,

gikan sa haligi hangtod sa salog nga kawayan,

aron mahigdaan kuno nako

inig udtong tutok.

 

Apan niabot ang hangin nga kusog

kaisa ra gipalid ang sako nga atop,

nisunod ang kahoy nga haligi

ug ang salog nga wala kahawid sa yuta.

 

Nilupad ang sako padulong sa kawanangan

hangtod wala na makit-i.

Ang kahoy ug kawayan nga naglutaw-lutaw sa baha,

nisagol sa ubang gabok nga kahoy

 

ug gianod.

 

 

KAHAGO

Kun-ot na iyang aping

apan wala’y bisan usang uwat.

Kun-ot na iyang agtang

apan wala tub-ig uban.

 

Daw uling iyang bukton

tungod sa pagdaro adlaw-adlaw,

apan puti gihapon iyang dughan

nga napailawman sa gisuot niyang bisti.

 

Gikalyo na iyang lapa-lapa

ug nagliki-liki ang iyang buolbuol,

apan wala muitom iyang kuko

bisan adlaw-adlaw motamak sa lapok.

 

Tastas na iyang pantalon

buslot na ang ilokan sa iyang bisti,

ug ang kamot nahilis na,

apan wala gyud nabuslot iyang bulsa.

 

 

KAMINGAW

ang dag-om sa langit

ang ka-lunhaw sa sagbot

ang nangamatay nga gulay

sulod sa tamnanan sa iyang Mama

 

ang nagpula nga samad sa iyang bukton

ang kubalon nga kamot ug tiil

ang hugaw nga kuko tungod sa yuta

nga nisuksok sa matag usa niini

ang kahapdos sa iyang mata

murag gisabwagan ug tubig-asin

ang piklaton nga tiil sa mga samad

tungod sa kulata sa kamingaw

sa paghuwat sa usa ka gakos

gikan sa iyang Papa

 

NGANONG NAGHILAK SI MATET PAG-ULI NIYA SA ILANG BALAY

Dili tungod sa iyang nabagsak nga eksam

nga wala niya gitulugan ug usa ka gabii.

Anad naman siya niini.

 

Anad na pud siya moadto’g tulonghaan

nga usahay dili pa siya ka-eksam kay

walay pambayad sa test paper.

 

Anad naman gani siya mabuklan kada buntag

kay tungod sa pagdali-dali,

masangit ang iyang agtang

sa ilang purtahan

nga murag iro ang gisukdan.

 

Hanas na ang iyang mga kamot

sa pagkalot ug kamote kada hapon

aron baonon sa tulonghaan kada buntag.

 

Naghilak siya kay karong hapon,

nagdahom siya nga maabtan niya

nga magbula-bula ang baba sa iyang Papa.

 

Apan dili kini ang nahitabo.

Naabtan niya ang iro

nga nagkirig-kirig sa salog

samtang naa sa kilid ang nilung-ag niyang kamote.

BUNDAK SA ULAN

Nibundak

ang ulan,

nagpatak-patak.

Dili nimo

madunggan

ang imong tingog.

 

Nabasa

ang semento.

Dangog.

Ngilngig

inig hikap nimo.

 

Gihikap

imong batiis,

abi nimo’g imong

manyakis nga silingan,

samtang ikaw nagalakaw,

giatangan

ka sa dalan.

 

Pagbunal sa kilat,

nasihagan

iyang nawong,

imong naklaro,

imo diay’ng amahan.

 

Nisulay kag sukol,

imong gisipa,

gisumbag,

 

apan

 

mas dako iyang braso,

mas dako iyang ugat,

mas dako iyang kumo.

 

UWAT SA IYANG BAGTAK

Kulut ang balahibo sa batiis ni Papa

nikulot ug samot tungod

sa pagsuot permi ug karsonis.

                 

Baga pa gyud,

sama sa buhok sa mais

apan itom lang.

 

Apan sa iyang bagtak,

dako kaayo ang napahak,

hamis, walay balahibo bisan usa.

 

Gipangutana nako siya

kung unsay nahitabo sa iyang bagtak,

apan wa gyud ko niya gitubag.

 

Niadto ko sa akong uyuan,

ingon siya gipaslot daw ni Lolo

ug binagang lagaraw.

 

Nipilit ang lagaraw sa panit,

nasunog ang mga balahibo,

tungod sa ka-pula, murag karneng sinugba.

 

 

USA KA GABIING DILI MAKATULOG SI MATET

 

Talinis ang kilat.

Mabildong ulan

nga nangatagak

sa karsada,

saba.

Gipugos nako akong mata

nga mupiyong,

apan dili gyud madala.

Ang hunahuna

dili magpamando

gusto niyang maminaw

sa mga tingog sa dalugdog.

Nagsige'g ligid-ligid

sa higdaanan,

dili tungod

kay sakit

ang kawayan

nga walay banig,

dili tungod

kay wala’y habol ug unlan.

 

Taod-taod,

moabot siyang magbarag-barag.

Makabalo baya siya

nga nagpaatik-atik lang ako’g tulog

tungod sa mga matang

nagpituk-pitok.

 

Kusog ang dalugdog

sama sa kakusog

sa latos

sa akong dughan.

Kusog pud

ang tagaktak sa ulan,

daw bildong

manusok

sa tiyan

dili tungod sa kagutom

kundili tungod

sa pakang

sa iyang bakus.